Veel gestelde vragen

• Wordt neurofeedback als 'alternatieve' behandeling beschouwd?

  Nee.
  Neurofeedback (NFB) werd aan bekende universiteiten zoals UCLA (Los Angeles) en de University of Tennessee (Sterman en Lubar) ontwikkeld en getest. Sinds enige tijd loopt er ook onderzoek van vlaamse onderzoekers naar gebruik van NFB tegen slaapstoornissen (VUB (Brussel) en de Swansea University: http://www.swan.ac.uk/staff/academic/HumanSciences/verstraetenedwin/ ). Over dit onderzoek werd recentelijk in de vlaamse pers bericht dat NFB beloftevol blijkt in de behandeling van slaapstoornissen (artikel ter inzage verkrijgbaar).
  Van een gezonde nachtrust is al lang geweten dat ze de helderheid van geest ten goede komt; omgekeerd gaan tal van aandoeningen (depressie, burnout, stress,..) gepaard met slechte nachtrust.
  Men kan nog niet duidelijk verklaren hoe NFB juist werkt, wat er exact in de hersenen gebeurt. De meest gelezen stelling gaat ervan uit dat de vele aandoeningen die met NFB behandeld worden het gevolg zijn van afwijkende patronen in de hersenen, die, net zoals ze ooit -bijvoorbeeld in periodes van zware stress en/of ten gevolge van een verstoorde onderliggende biochemie- 'aangeleerd' werden, ook weer kunnen 'afgeleerd' worden (lees: genormaliseerd).
  Uit tal van recent hersenonderzoek blijkt dat onze hersenen "neuroplastisch" zijn, ttz ze passen zichzelf aan aan veranderende omstandigheden. Een "zetje in de goede richting", via neurofeedback, kan dat proces enorm versnellen. Dit zeker bij jongeren, bij wie de hersenen nog flexibeler zijn.
  Wat er ook van de theorieën rond de werking moge zijn, tal van "dubbel blind" proeven hebben bewezen dat het genezend effect er wel degelijk is.

• Waarom is neurofeedback in België zo onbekend?

  Om deze behandeling vlot te kunnen laten verlopen is er nood aan krachtige computerhardware en –software. Aangezien deze technologie de laatste jaren nog enorm verbeterd en betaalbaar geworden is, is het nu ook mogelijk voor kleinere privépraktijken om de stap naar deze investering te zetten. Zeker in Amerika en Nederland zijn er hoe langer hoe meer mensen die zich in dit domein specialiseren. België zal deze evolutie zeker volgen.
  
  Verder zijn bekendheid en erkenning van de werking van neurofeedback in België nog in een vroeg stadium. Medici zijn gewoon om medicatie voor te schrijven en met psychotherapie te werken. Vanuit de psychologie is de gedachte dat een psychische klacht wel eens van neurobiologische aard kan zijn eerder miskend.
  
  Zoals alle nieuwe ontwikkelingen heeft ook neurofeedback tijd nodig om via bewijs en positieve resultaten bekendheid te verwerven.

• Is neurofeedback een vervanging voor medicijnen?

  Soms wel, niet altijd! Veel hangt af van de aard van de stoornis. Zeker als men met NFB start terwijl er reeds medicijnen genomen worden mag men deze laatste niet abrupt stopzetten. Het afbouwen van de medicijnen kan best in samenspraak met de arts gebeuren.
  
  Bekende aandoeningen waarbij vermindering tot zelfs stopzetting van medicijnen mogelijk bleken zijn oa. ADD en ADHD.

• Kan men neurofeedback combineren met psychotherapie?

  Absoluut! Voor bepaalde aandoeningen is dit zelfs wenselijk. Neurofeedback kan een stimulerend effect hebben op de werking van de psychotherapie (concentratie en alertheid verbeteren).

• Hoe voel ik me tijdens en na een sessie neurofeedback?

  Er kunnen kortstondige gevoelens van vermoeidheid of hyperactiviteit zijn. Deze zijn een reactie op de verandering in het hersengolfpatroon. Men kan neurofeedback een beetje vergelijken met een sessie fitness, maar dan wel als training voor de hersenen ipv de spieren. Afhankelijk van welke frequentie er getraind wordt kan men zich slaperig voelen.
  
  Na enkele sessies volgt een stabilisatie van de hersengolven, dan worden eventuele nawerkingen minder uitgesproken.

• Waarvoor dienen die elektrodes?

  De elektrodes dienen enkel om metingen te verrichten, die vervolgens door de computer verwerkt worden om het neurofeedbacksignaal te genereren, er worden géén elektrische spanningen aan het lichaam toegediend.

• Hoe voel ik de werking van neurofeedback?

  Veel hangt af van de soort stoornis die men heeft.
  
  Dikwijls wordt geklaagd over een "mistig" of "ijl" gevoel in het hoofd voor men aan de training begint. Of nog "tollende gedachten", het denken dat "niet stil kan staan", "gebrek aan rust" in het hoofd. Eén van de duidelijkste veranderingen situeert zich erin dat men na een sessie "helderder" kan denken. Men ziet de zaken rustiger, duidelijker omlijnd, meer geordend en gestructureerd.
  Je kan het vergelijken met een compleet overhoop gehaalde speelkamer die na het opruimen een overzichtelijk geheel wordt, waar je het speelgoed vlot terugvindt. Dit effect is in het begin tijdelijk, vandaar dat men voldoende sessies nodig heeft om het duurzame, genezende effect te bereiken.

• Hoe lang moet men de behandeling volgen?

  Een sessie duurt 45 minuten, waarvan zo'n 30 minuten effectieve training. Men moet rekening houden met minimum 20 sessies, maar het kan ook uitlopen tot 30 sessies of meer. Dit gezegd zijnde, soms is ook al duidelijke beterschap merkbaar na 10 beurten. Veel hangt af van de ernst van de stoornis en de vatbaarheid voor neurofeedback.

• Kan men de vorderingen ook ‘meten’?

  Ja. Tijdens de eerste sessie wordt een meting gedaan van de hersengolven. Deze wordt door de therapeut bijgehouden. Bij elke volgende sessie wordt voor en na de behandeling opnieuw een meting vastgelegd. Op die manier kan men duidelijk volgen hoe het patroon van de hersengolven evolueert naar een normale situatie.

• Is neurofeedback gevaarlijk?

  Nee, er zijn geen negatieve gevolgen bekend van neurofeedback.

• Vanaf welke leeftijd kan men neurofeedback toepassen?

  Neurofeedback is mogelijk voor alle leeftijden vanaf 6 jaar, in bepaalde situaties kan het ook al vroeger.

• Hoe lang blijft de werking van de behandeling aanhouden?

  Neurofeedback is, mits een voldoende aantal behandelingen, genezend en dus van blijvende aard. Het wordt wel eens vergeleken met ons onderbewust geheugen voor motorische vaardigheden (bv. leren fietsen of tennissen), dat men ook nooit meer helemaal verleert.
  Reeds in 1995 publiceerde Lubar een studie van een follow-up van 51 succesvol behandelde patiënten. Na 10 jaar was bij bijna iedereen een blijvend positief effect meetbaar.
  Er is ook sprake van een positieve nawerking, klanten vertellen soms dat het beter blijft gaan, ook nadat de trainingen afgelopen waren.

• Is neurofeedback hetzelfde als biofeedback?

  Niet echt: neurofeedback is een vorm van biofeedback, of een "subcategorie". Men spreekt ook wel over "EEG biofeedback" of "brainwave biofeedback", dit is dus hetzelfde als neurofeedback.

• Kan een afspraak gewijzigd worden?

  Ja, op voorwaarde dat dit op tijd aangevraagd wordt. Afspraken die ten minste 24 uur op voorhand afgezegd of gewijzigd worden hoeft u niet te betalen. Anders zijn wij genoodzaakt om een minimum tarief aan te rekenen. Een geval van overmacht wordt natuurlijk wel aanvaard.

• Wat te doen voor een eerste afspraak?

  Veel hoef je hiervoor niet te doen. Alle informatie die kan helpen om de situatie uit te leggen (ook testresultaten) kan best meegebracht worden.
  
  Verder is het beter geen gel of conditioner in de haren te hebben. Best geen koffie of nicotine gedurende 3 uur voor de afspraak, zeker geen drugs. Medicatie mag normaal doorgenomen worden, tenzij anders afgesproken.

• Is ADD-ADHD geen modetendens?

  Deze stoornis bestaat al geruime tijd. Men vindt zelfs onderzoeksresultaten terug van 1937. Er is echter veel meer wetenschappelijk onderzoek gedaan de laatste 20 jaar, waardoor heel wat aspecten duidelijker geworden zijn. Automatisch wordt hierover meer gepubliceerd en gaan mensen de beschreven symptonen herkennen. De vraag naar hulp ging hierdoor logischerwijze ook toenemen.
  
  Naast dit fenomeen wordt ook aangenomen dat gezien de belangrijke verandering in de voedingspratronen de laatste 50 jaar ook hier een mogelijke toename van concentratiestoornissen kon ontstaan.
  
  Enerzijds heeft ADD-ADHD dus wel altijd bestaan, anderzijds is er ook een toename door het tekort aan Omega-3 vetzuren en een teveel aan ‘slechte’ stoffen in ons lichaam door verkeerd voedselgebruik.

• Vanwaar de naam “tygris”?

  Behalve tweemaal één lettergreep uit de naam van tygris-oprichters Frank en Katleen Jorissen-Vantyghem is tygris ook de oude latijnse naam voor zowel ons woord “tijger” als voor de Mesopotamische rivier die nu nog altijd bekend is als de “Tigris”.
  In de oud-perzische taal Pahlavi betekende “tigr” pijl, het is verwant aan het modern perzische “têz”, scherp. De originele Sumerische naam van de tygris kan geinterpreteerd worden als “de snelle rivier” – dit in contrast met de “trage” en wat dichtgeslibde zusterrivier de Eufraat, waartussen het tweestromenland Mesopotamië gevormd werd. De oude grieken hebben van de stam “tigr” de naam “tygris” afgeleid, wat ook door de Romeinen werd overgenomen en geleid heeft tot de in de meeste moderne talen overgebleven naam “Tigris”.
  Ook tijgers, die alom bekend staan om hun kracht, scherpte en snelheid, werden in de oudheid om gelijkaardige redenen met de benaming tygris bedacht.
  Bottomline is dat tygris symbool staat voor “snel en scherp”, met andere woorden zoals we allemaal wel zouden willen kunnen denken wanneer dat nodig is..
  Vandaar ons logo dat een tijger voorstelt, aan de oever van de Tigris.
  Tot slot nog een kort citaat uit het Latijn. Van de hand van de Romeinse satireschrijver Decimus Iunius Iuvenalis komt het beroemde “mens sana in corpore sano” – “een gezonde geest in een gezond lichaam”.
  tygris bvba wil via neurofeedbacktraining haar steentje bijdragen tot zo’n gezonde geest, voor het gezonde lichaam hebben we ook goede tips voorradig - vaak (bv. bij vermoeidheid) is een gecombineerde therapie (bv. met orthomoleculaire geneeskunde) immers het meest aangewezen!

• Is een QEEG “nodig” alvorens aan neurofeedback te beginnen?

  Hier is een tweeledig antwoord en wat uitleg voor nodig:
  
  
  1. Een QEEG toont onbetwistbaar aan dat na een aantal NFB sessies een duurzame verandering van de hersengolven bereikt wordt. Dit geldt voor gelijk welke NFB therapie die je volgt en je zal misschien sowieso graag “bewijs” zien dat het het “QEEG nà NFB” significant verbeterd is tov het “QEEG vóór”.
  
  
  2. Een QEEG kan bovendien, in het geval van klassieke NFB, aangeven welke “gerichte” NFB training het “meest aangewezen” is in hoofde van een uit dat QEEG afgeleide diagnose.
  NeuroCARE Pro (NCP) evenwel is ontwikkeld naar nieuwere inzichten in de NFB, die tot nu toe enkel in NCP gebruikt worden. Dit komt neer op het volgende: NCP houdt tegelijktijdig en automatisch, in plaats van 1, maar liefst 16 te bereiken doestellingen in de gaten en leidt daar het neurofeedbacksignaal (stoppen van muziek en beeld) uit af. Daardoor is NCP ook “diagnostisch agnostisch” werkzaam, in mensentaal: het bewerkstelligt de beoogde regularisatie van de hersengolven zelfs zonder dat het specifiek tegen de een of andere aandoening wordt ingezet.
  
  Dit hoeft niet echt te verbazen, daar al bijna 30 geleden beschreven werd hoe ook een “gewone” SMR training (die in principe enkel inwerkt op de “hoge alfa” frequentieband) een zekere normalisering van het gehele EEG-spectrum tot gevolg heeft. NCP gaat simpelweg “nog efficienter” zo’n normalisering van het gehele spectrum beogen, door toepassing van de nieuwste inzichten in NFB, vertaald naar de onderliggende algoritmes die in de NCP software geimplementeerd werden.
  
  
  Tevens gaat NCP, ook weer volautomatisch, een aantal stoorsignalen wegfilteren die het gevolg zijn van bv. spierbewegingen of de frequentie van ons lichtnet (50 Hz). In klassieke NFB technieken gebeurt dit niet en moet de NFB-trainer zelf constant waakzaam zijn dat hij deze effecten “wegfiltert”.
  
  
  Conclusie: wanneer de effectiviteit van NCP vergeleken wordt met de “beste klassieke” NFB methodes komt men tot de bevinding dat a) hetzelfde soort resultaten bereikt wordt en dit b) vaak sneller dan met klassieke NFB.
  En daarvoor is dus bij NCP een QEEG dus niet absoluut noodzakelijk!

• Is neurofeedback psychotherapie?

  Is neurofeedback psychotherapie, moet je bv. gediplomeerd psycholoog zijn om NFB toe te passen? Het antwoord vereist genuanceerde toelichting:
  
  Er bestaat nogal wat discussie, soms aan het snobisme grenzend, over welke basisopleiding nodig is om neurofeedback te bedrijven. Katleen Vantyghem, oprichtster en zaakvoerder van tygris bvba genoot een A1-opleiding lichamelijke opvoeding en biologie en uiteraard ook neurofeedbackopleiding.
  Naast NFB heeft zij ook onderwijservaring, in de dagdagelijkse praktijk heeft zij tal van kinderen en adolescenten met AD(H)D gekend en over hun situatie overlegd met onder andere CLB en graadcoördinatoren..
  
  Dat alles, in combinatie met het feit dat er een zwaar onderaanbod is van NFB in vlaanderen, waardoor iedereen zich noodgedwongen dient te verlaten op medicatie die zuiver symptomatisch werkt en dus levenslang moet genomen worden, waren voor Katleen voldoende motivaties om samen met haar echtgenoot (ir. elektronica, en net als zijzelf een ervaringsdeskundige met AD(H)D) tygris bvba op te richten.
  
  
  Wanneer u afweegt of u het nodig vindt dat pakweg een psycholoog of neuropsychiater NFB beoefent, maak dan ook voor uzelf de volgende bedenkingen:
  
  
  - bijlange niet alle aandoeningen van het zenuwstelsel vereisen een psychotherapeutische aanpak, integendeel ! – zie bestseller “van Freud tot omega3” van prof. neuropsychiatrie Michel Maes. In een aantal gevallen kan zulke aanpak ondoelmatig of zelfs contraproductief zijn;
  
  
  - kinderen, zeker ADHD kinderen, hebben vaak “niet het geduld”, laat staan de aandacht, voor andere therapieen dan NFB – de keuze is simpelweg medicatie en/of NFB. Bij NeuroCARE Pro mogen kinderen bovendien naar leuke tekenfilmpjes kijken en dat blijken ze allemaal graag te doen.
  
  
  - tijdens een NFB sessie kan sowieso geen psychotherapie gegeven worden, het zou teveel afleiden van de NFB;
  
  
  - NeuroCARE Pro werkt vrijwel volautomatisch. Er is toch ook geen formule 1 rijder nodig om een taxi met automaat en GPS van A naar B te kunnen rijden ? Of een chirurg om een pleistertje te kleven?!
  
  
  - niets weerhoudt u ervan, het is in veel gevallen zelfs aan te raden, bv. bij depressie, om NFB en psychotherapie te combineren - maar dan wel niet op exact hetzelfde ogenblik! Zo heeft u ook alle vrijheid om én een goeie NFB therapeut én een goeie “klassieke” therapeut te kiezen.
  Noteer dat men het er bv. over eens is dat de beste aanpak van vele depressies een combinatie is van medicatie en psychotherapie (en wij voegen daar aan toe “én NFB”, maar dan wel in hoofdzaak voor de met depressie gepaard gaande cognitieve stoornissen):
  
  
  - momenteel leert nog quasi niemand NFB beoefenen in een reguliere opleiding aan universiteit of hogeschool. Alle NFB beoefenaars die wij kennen volgden dan ook specifieke NFB trainingen en zijn vervolgens praktijkervaring beginnen opdoen. Ook degenen onder de NFB beoefenaars die al psycholoog waren, want over neurofeedback zullen ze tijdens díe opleiding niets geleerd hebben;
  
  
  - het handjevol vlaamse neuropsychiaters die significant beter op de hoogte zijn van NFB, (Q)EEG en dergelijke, en die vaak NFB promotor zijn, beoefenen het veelal niet... Meestal hebben deze mensen hun handen al vol.
  Je kan bij hen typisch wél terecht voor een gedetailleerde QEEG-analyse, altijd een (heel) goed begin van een NFB behandeling én terugbetaald door het ziekenfonds, waardoor het maar ongeveer 50 Euro aan remgeld kost. NFB zélf wordt overigens helaas niet terugbetaald, hoewel de doeltreffendheid ervan al meermaals bewezen is – waar zit de logica?! In de besparingen in de sociale zekerheid allicht.. Alsof zenuwaandoeningen de maatschappij niet véél méér kosten...
  
  Een QEEG laat u ook toe om achteraf, objectief, vast te stellen dat de verstoorde hersengolfpatronen wel degelijk geregulariseerd zijn – zie QEEG foto’s voor en na behandeling. Het zal u misschien verbazen, maar de oprichters van tygris zijn sceptici eerder dan believers – het zijn juist de eigen positieve ervaringen met NFB die tot de oprichting van tygris geleid hebben.
  
  
  Conclusie: “psychologische problemen” gaan meer dan eens gepaard met verstoorde hersengolven, vaak is het daarbij moeilijk om uit te maken wat oorzaak en wat gevolg is. Gelukkig kan gewoon al het regulariseren op zich van de hersengolven, indien niet uw hele problematiek, dan toch een betekenisvol deel ervan oplossen. Een helder hoofd is en blijft een nodige voorwaarde om suksesvol eventuele verdere stappen zoals psychotherapie te kunnen zetten, of om zelfs gewoon zichzelf terug onder controle krijgen. De vicieuze cirkel doorbreken, zeg maar.
  
  tygris durft stellen dat NFB in de allereerste plaats een training is van de hersenen – het wordt vaak vergeleken met leren fietsen- die dan ook perfect begeleid kan worden door iemand die opgeleid is om te trainen en die daartoe uiteraard ook met sukses de specifieke NFB opleiding volbracht heeft.
  
  tygris claimt uitdrukkelijk niet dat het u psychotherapie kan of zal aanbieden, daarvoor kan u bij die specifieke beroepscategorie terecht. Uiteraard zijn mensen met “psychologische” problemen (bv. depressie) wél bij tygris welkom voor NFB behandeling en advies, zij zullen correct voorgelicht worden over voor welke specifieke symptomen zij zich beter op psychotherapie, resp. medicatie, resp. voedingssupplementen kunnen verlaten.

• Werkt neurofeedback ook tegen depressie en burnout?

  NFB heeft bij tal van neurologische aandoeningen een positieve uitwerking, inclusief bij burnout en depressie.
  
  Maar, in alle eerlijkheid gezegd, NFB lost soms maar een deel van het probleem op. Bijvoorbeeld, bij depressies en burnout zal NFB meestal wél effectief blijken tegen de daarmee gepaard gaande concentratiestoornissen en moeilijkheden met het denken (verwardheid, “flitsende” gedachten,..), maar weinig of niet tegen bv. stemming en vermoeidheid. Als natuurlijk de depressieve stemming het rechtstreekse gevolg is van het “niet meer kunnen nadenken”, bv. bij iemand die van helder kunnen nadenken afhankelijk is voor zijn broodwinning, dan kan de verbeterde concentratie weer wél bijdragen tot het verdwijnen van de neerslachtige gevoelens !
  
  
  En gelukkig zijn er andere, complementaire oplossingen voor negatieve stemming en vermoeidheid en dergelijke, waarvoor u bij andere specialisten terecht kan. Bv. bij een psychiater voor antidepressiva, bij een orthomoleculair arts voor de juiste supplementen bij bv. autoimmuniteit (CVS), bij een psycholoog voor psychotherapie, etc..
  
  
  Of , een nog beter voorbeeld, als korte termijn oplossing bij arts of neuropsychiater voor concentratieverbeterende medicatie, in combinatie met NFB als lange termijn oplossing die voorkomt dat die medicatie levenslang zal moeten genomen worden...
  
  
  
  Noteer dat bepaalde vormen van depressie en burnout zelfs kunnen vermeden worden door tijdig waarschuwingssignalen zoals verminderde concentratie aan te pakken met NFB!